Giữa không gian đậm chất văn hóa của Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây” đã chính thức khai mạc, mang đến cho công chúng hành trình khám phá vùng đệm Vườn quốc gia Hoàng Liên. Đây không chỉ là một sự kiện trưng bày nghệ thuật, mà là thành quả của một hành trình nghiên cứu nhân văn, nơi những câu chuyện về sự thích ứng, sức sống mãnh liệt và tri thức bản địa của phụ nữ dân tộc thiểu số được tôn vinh một cách xứng đáng.
Sự kiện có sự tham dự của Bà Hà Thị Nga, Ủy viên TƯ Đảng, Phó Chủ tịch – Tổng thư ký UBTƯ MTTQ Việt Nam; bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam; PGS.TS Bùi Ngọc Quý, Phó Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, ông Nguyễn Xuân Dũng, Trưởng phòng Sinh thái và Cảnh quan thiên nhiên, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; ông Vũ Đức Quyền, Phó Giám đốc Vườn quốc gia Hoàng Liên, tỉnh Lào Cai cùng đông đảo các nhà khoa học, đại diện các tổ chức quốc tế và các cơ quan thông tấn báo chí.
Phát biểu tại triển lãm, PGS.TS.Bùi Ngọc Quý – Phó Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết Vườn quốc gia Hoàng Liên từ lâu đã được ví như “mái nhà của Đông Dương”, nơi hội tụ của hệ sinh thái đa dạng bậc nhất Việt Nam với những loài đặc hữu quý hiếm. Gắn liền với sự hùng vĩ của đỉnh Fansipan là những lớp trầm tích văn hóa đặc sắc của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Qua bao thế kỷ, con người và thiên nhiên nơi đây đã thiết lập một mối quan hệ cộng sinh bền chặt, dựa trên những tri thức bản địa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
PGS.TS.Bùi Ngọc Quý – Phó Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại lễ khai mạc triển lãm
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, vùng đất này đang đứng trước những sức ép chưa từng có. Biến đổi khí hậu với các hiện tượng thời tiết cực đoan, kết hợp cùng áp lực từ canh tác nông nghiệp thâm canh và làn sóng du lịch đại trà, đang đe dọa nghiêm trọng đến hệ sinh thái và sinh kế địa phương. Sự phát triển quá nóng đôi khi khiến tiếng nói của người bản địa bị lấn át, và những giá trị văn hóa cốt lõi đứng trước nguy cơ mai một. Trong bối cảnh đó, bảo tồn không còn là câu chuyện của riêng môi trường, mà đã trở thành bài toán về sự phát triển bền vững và tương lai của cả cộng đồng.
Triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây” là kết quả của đề tài nghiên cứu “Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái của phụ nữ Việt Nam anh hùng thích ứng với biến đổi khí hậu”, được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu Viện Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Hull, Đại học Loughborough (Vương quốc Anh) và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
Suốt gần hai năm ròng rã tại hai xã Tả Van và Bản Hồ (Lào Cai), nhóm nghiên cứu đã nhận diện một chủ thể đặc biệt quan trọng trong công cuộc bảo tồn: Phụ nữ dân tộc thiểu số. Họ không chỉ là người giữ lửa trong gia đình, mà còn là những “kho tàng sống” về tri thức bản địa. Từ cách chọn hạt giống thích nghi với thời tiết khắc nghiệt, cách sử dụng thảo dược đến việc duy trì nghề thủ công truyền thống gắn với du lịch sinh thái, phụ nữ vùng cao đang âm thầm gieo những hạt mầm đổi thay.
Tại triển lãm, công chúng được chứng kiến những lát cắt sống động của đời sống vùng cao thông qua phương pháp kể chuyện sáng tạo. Ở đó, bảo tồn không phải là một khái niệm học thuật khô khan, mà là cách một người mẹ truyền dạy tiếng nói dân tộc cho con, là cách một gia đình làm homestay nhưng vẫn giữ nguyên nếp sống bản sắc, hay cách cộng đồng tìm kiếm sinh kế mới mà không đánh đổi môi trường. Họ đã góp phần không nhỏ vào việc gìn giữ di sản thiên nhiên và văn hóa tại vùng núi Hoàng Liên Sơn. Chính những điều bình dị ấy đã làm nên những người phụ nữ vùng cao phi thường, bền bỉ gìn giữ thiên nhiên, bảo vệ sinh kế và gieo những hạt mầm hy vọng cho tương lai.
Triển lãm không chỉ giới thiệu hình ảnh đẹp, mà còn tạo ra một không gian đối thoại, nơi người xem có thể thấu hiểu sâu sắc hơn về vai trò không thể thay thế của phụ nữ trong việc bảo vệ di sản. Những câu chuyện được kể tại đây giúp công chúng nhận ra rằng, mỗi nỗ lực nhỏ của người phụ nữ vùng cao đều là một bước đi thiết thực để bảo vệ “lá phổi xanh” của đất nước.
Một cuộc triển lãm chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó khơi mở được sự đồng cảm và tinh thần hành động. Hy vọng rằng, từ không gian này, tiếng nói của phụ nữ vùng cao Hoàng Liên sẽ được lắng nghe nhiều hơn, từ đó truyền cảm hứng cho những chính sách và sáng kiến phát triển hài hòa hơn giữa thiên nhiên, văn hóa và sinh kế trong tương lai.
Truyền thông – CRES
Một số bài viết liên quan đến sự kiện:
- “Gieo xanh nơi đỉnh mây”: Chuyện về những người phụ nữ vùng cao với nỗ lực bảo tồn di sản
- Khai mạc triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây”
- “Gieo xanh nơi đỉnh mây”: Tôn vinh vai trò phụ nữ vùng cao trong phát triển bền vững
- Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái thích ứng với biến đổi khí hậu
- “Gieo xanh nơi đỉnh mây”: Phụ nữ Sa Pa tự tin khởi nghiệp từ vốn văn hóa
- Khai mạc triển lãm “Gieo xanh nơi đỉnh mây” daibieunhandan.vn
- “Gieo xanh nơi đỉnh mây” – vai trò không thể thay thế của phụ nữ dân tộc thiểu số trong bảo tồn di sản
- Exhibition highlights highland women’s efforts in preserving heritage
Tags: CRES, VIỆN TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG, VNU
